Mindful communiceren

Twaalf jaar geleden haalde mijn vrouw Jetty me over om mee te doen aan een Insight Dialogue retraite die door de SIM werd georganiseerd o.l.v. de Amerikaanse retraitebegeleider Gregory Krame, auteur van het inmiddels in het Nederlands vertaalde en door uitgeverij Asoka uitgegeven boek Insight Dialogue. Ik was terughoudend; ik wilde eigenlijk liever een weekje thuis zijn. Ik had (sinds 1979) al veel retraites gevolgd, waarvan sommige met een lengte van drie maanden. Al deze retraites waren stilteretraites geweest, met slechts een korte uitwisseling met de leraar elke twee of drie dagen. Ik kon niet geloven dat een korte retraite van zeven dagen veel zou bijdragen in mijn beoefening.

In de retraite met Gregory raakte ik vertrouwd met de zes richtlijnen die bij Insight Dialogue (ID) gebruikt worden voor interpersoonlijke mindfulnessbeoefening in twee- of meertallen: Pauzeren, Ontspannen, Openen, Vertrouwen en Afstemmen op het Opkomen, Aandachtig Luisteren en de Waarheid Spreken. Met deze richtlijnen werden we uitgenodigd specifieke levensgebieden te verkennen, zoals verlangen en vergankelijkheid.

Het werd uiteindelijk een van de meest onthullende retraites die ik in vele jaren had gevolgd. Ik werd me bewust van allerlei innerlijke patronen en emoties, die in ‘normale’ stilte-retraites veel meer verscholen blijven. Het was confronterend en tegelijkertijd ook heel verruimend. Het oefenen met de zes richtlijnen hielp en helpt me om communicatie veel meer te integreren als een waardevol veld voor de beoefening.

Gregory is duidelijk geïnspireerd door het boeddhisme; het ID-programma ademt dan ook een boeddhistische sfeer uit en gebruikt bijvoorbeeld veel begrippen die ook gevonden kunnen worden in het Theravada-boeddhisme. Ik was heel blij toen ik een paar jaar later hoorde dat Florence Meleo-Meyer en Phyllis Hicks ook een meer seculiere communicatietraining hadden ontworpen, geïnspireerd vanuit Insight Dialogue en met toestemming van Gregory. Dit programma heet officieel IMP (Interpersonal Mindfulness Practice) of Interpersoonlijke Mindfulness in het Nederlands en wordt geleidelijk aan meer gebruikt in de gezondheidszorg en andere werkvelden. Bij het Centrum Integrale Psychiatrie in Groningen is inmiddels onderzoek verricht, we hopen dat dit binnenkort gepubliceerd wordt.

Beide programma’s bieden een verdiepende rijkdom in de grillige wereld van het communiceren, waar we zo gauw verstrikt raken in beperkende gewoontes en innerlijke patronen. Ze brengen een vernieuwende dimensie aan in de beoefening van meditatie en hebben iets hoopvols: mindful communiceren kunnen we leren! Mogelijk drukt het volgende gedicht ‘Luisteren is al voldoende’ van Marinus van den Berg iets uit van de waarde van een van de zes richtlijnen: Aandachtig Luisteren (of Luisteren met het Hart).

Je denkt misschien dat je wat moet zeggen.
Je denkt misschien dat je me moet opvrolijken.
Je wilt me misschien weer zien lachen en genieten.
Je denkt misschien dat je moet troosten en adviseren.

Wat ik vraag is dit: wil je nog eens en nog eens
luisteren naar mijn verhaal, naar wat ik voel en denk.
Je hoeft alleen maar stil te zijn,
mij aan te kijken, mij tijd te geven.

Je hoeft mijn verdriet zelfs niet te begrijpen.
Maar als het kan slechts te aanvaarden
zoals het voor mij voelt.

Je luisterend aanwezig zijn
zal mijn dag anders maken. 

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws

Meer artikelen van Frits

Lees ook de andere artikelen op Vipassana.nu.

Mindfulness: an inside job? – Chris

En zo zat ik eens helemaal vast. Het was een zomerse retraite: buiten zitten met een bordje op schoot, loopmeditatie met rondscharrelende kippen, stil zitten onder het dak van een…

Geduld is Liefde – Bart

Precies op het juiste moment zei Dingeman Boot, een van mijn eerste meditatieleraren: ‘Bart, vergeet niet, geduld is liefde’. Dit was een paar maanden voor de uitbraak van de coronacrisis.…

Verbinding

In deze tijd waar we te maken hebben met het corona-virus word je nogal teruggeworpen op jezelf of je gezin. Je kunt niet meer op bezoek bij je ouders, familie…

Alles verandert

In de buitenwereld staat het leven op zijn kop. De binnenwereld is er onzeker en onrustig van. Alles verandert. Je kunt er geen peil op trekken wat doorgaat of niet.…

Bedreiging en kans

In het Chinees is het begrip ‘crisis’ opgebouwd uit de karakters voor ‘bedreiging’ en ‘kans’. Er is dus een opmerkelijke samenhang tussen beide. De coronacrisis vormt een bedreiging voor ons…

Mediteren en zingen

“In iedere spirituele traditie wordt gezongen” – Jan Kortie. Wij (Marij en Ank) raakten afgelopen zomer n.a.v. een zangstilteretraite met Jan Kortie in gesprek over chanten op vipassana-retraites. Ik (Marij)…

Dukkha om te komen tot bevrijding van dukkha

Het gebeurde tijdens de periode van drie maanden dat ik nog als long-term yogi op IMS (Insight Meditation Society – USA) verbleef nadat ik eerst de 3-maands retraite had gevolgd.…

Een handvol bladeren

Naarmate ik me meer verdiepte in meditatie en in de lessen van de Boeddha, overviel me een gevoel van veelheid en complexiteit. Er zijn zoveel meditatievormen en de Boeddha gaf…

Stiltehonger

Sinds ruim anderhalf jaar lijd ik aan een groeiende stiltehonger. Doordat ik geconfronteerd werd met een chronische ziekte, ben ik min of meer gedwongen geweest stilte en alleen-zijn als een…

Het zelf voorbij

Er is mij gevraagd een stukje te schrijven voor deze blog. Gelijk met de vraag kwam de gedachte mee: “Dit is niets voor mij, ik kan niet schrijven”. En direct…
Menu