Mindful communiceren

Twaalf jaar geleden haalde mijn vrouw Jetty me over om mee te doen aan een Insight Dialogue retraite die door de SIM werd georganiseerd o.l.v. de Amerikaanse retraitebegeleider Gregory Krame, auteur van het inmiddels in het Nederlands vertaalde en door uitgeverij Asoka uitgegeven boek Insight Dialogue. Ik was terughoudend; ik wilde eigenlijk liever een weekje thuis zijn. Ik had (sinds 1979) al veel retraites gevolgd, waarvan sommige met een lengte van drie maanden. Al deze retraites waren stilteretraites geweest, met slechts een korte uitwisseling met de leraar elke twee of drie dagen. Ik kon niet geloven dat een korte retraite van zeven dagen veel zou bijdragen in mijn beoefening.

In de retraite met Gregory raakte ik vertrouwd met de zes richtlijnen die bij Insight Dialogue (ID) gebruikt worden voor interpersoonlijke mindfulnessbeoefening in twee- of meertallen: Pauzeren, Ontspannen, Openen, Vertrouwen en Afstemmen op het Opkomen, Aandachtig Luisteren en de Waarheid Spreken. Met deze richtlijnen werden we uitgenodigd specifieke levensgebieden te verkennen, zoals verlangen en vergankelijkheid.

Het werd uiteindelijk een van de meest onthullende retraites die ik in vele jaren had gevolgd. Ik werd me bewust van allerlei innerlijke patronen en emoties, die in ‘normale’ stilte-retraites veel meer verscholen blijven. Het was confronterend en tegelijkertijd ook heel verruimend. Het oefenen met de zes richtlijnen hielp en helpt me om communicatie veel meer te integreren als een waardevol veld voor de beoefening.

Gregory is duidelijk geïnspireerd door het boeddhisme; het ID-programma ademt dan ook een boeddhistische sfeer uit en gebruikt bijvoorbeeld veel begrippen die ook gevonden kunnen worden in het Theravada-boeddhisme. Ik was heel blij toen ik een paar jaar later hoorde dat Florence Meleo-Meyer en Phyllis Hicks ook een meer seculiere communicatietraining hadden ontworpen, geïnspireerd vanuit Insight Dialogue en met toestemming van Gregory. Dit programma heet officieel IMP (Interpersonal Mindfulness Practice) of Interpersoonlijke Mindfulness in het Nederlands en wordt geleidelijk aan meer gebruikt in de gezondheidszorg en andere werkvelden. Bij het Centrum Integrale Psychiatrie in Groningen is inmiddels onderzoek verricht, we hopen dat dit binnenkort gepubliceerd wordt.

Beide programma’s bieden een verdiepende rijkdom in de grillige wereld van het communiceren, waar we zo gauw verstrikt raken in beperkende gewoontes en innerlijke patronen. Ze brengen een vernieuwende dimensie aan in de beoefening van meditatie en hebben iets hoopvols: mindful communiceren kunnen we leren! Mogelijk drukt het volgende gedicht ‘Luisteren is al voldoende’ van Marinus van den Berg iets uit van de waarde van een van de zes richtlijnen: Aandachtig Luisteren (of Luisteren met het Hart).

Je denkt misschien dat je wat moet zeggen.
Je denkt misschien dat je me moet opvrolijken.
Je wilt me misschien weer zien lachen en genieten.
Je denkt misschien dat je moet troosten en adviseren.

Wat ik vraag is dit: wil je nog eens en nog eens
luisteren naar mijn verhaal, naar wat ik voel en denk.
Je hoeft alleen maar stil te zijn,
mij aan te kijken, mij tijd te geven.

Je hoeft mijn verdriet zelfs niet te begrijpen.
Maar als het kan slechts te aanvaarden
zoals het voor mij voelt.

Je luisterend aanwezig zijn
zal mijn dag anders maken. 

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws

Meer artikelen van Frits

Lees ook de andere artikelen op Vipassana.nu.

Vrolijker het einde tegemoet

Een blog van Frits Koster Dit voorjaar heb ik via 30NOW een cursus mogen verzorgen over ‘Tien Spirituele Metgezellen’. Hierin hebben we online tien heilzame kwaliteiten verkend, die in de…

Een ‘wake-up call’

Zo werd het genoemd, de invasie van Rusland in Oekraïne. Een wake-up call voor de terreur die een bezeten autocratische president een democratisch land en zijn inwoners kan bezorgen. Vorig…

Oorlog

Er is een afschuwelijke oorlog gaande in Oekraïne! Mijn hart doet enorm veel pijn bij het zien wat daar gebeurt: al dat geweld, al die doden, al die gewonden, al…

Over het lezen van een sutta

Een middellange blog van Chris Grijns Als gepassioneerd beoefenaar zit en loop ik graag in aandacht. Op een gegeven moment komt dan ook de behoefte om te lezen. Om direct…

Het reproductiegetal van vriendelijkheid

Voor de zomer stond ik met de fiets voor een stoplicht te wachten. Na een lange en volle dag werken in het onderwijs stond ik daar, in gedachten verzonken. Toen…

Hoe jezelf te geven aan deze wereld

In het Vipassana Centrum in Groningen organiseren we activiteiten die ingaan op samenleven in deze overgangstijd. Meditatie geeft de mogelijkheid om bewust te zijn van wat er speelt in lichaam…

Alles inclusief? Hoe dan?

Op het moment dat ik deze blog schrijf zijn de Taliban bezig aan hun opmars om Afghanistan te veroveren op de zittende regeringstroepen. Kabul staat op het punt te vallen.…

Waardeer je inzet en vertrouwen zal groeien

Het lijkt zo tegenstrijdig: stil zitten op je kussen, opmerkzaamheid beoefenen en dan beseffen  dat de Dhamma uiteindelijk oproept tot actie, heel praktisch is. Actiegericht? Dat kon ik destijds –…

Liefde is de essentie van alle religies

God is liefde, dat is de essentie van het christendom. Jezus heeft dat breed uitgedragen. De grote betekenis van deze religie is dat velen Jezus’ voorbeeld proberen te volgen, met…

De natuur als leermeester

Zodra ik al fietsend de stad achter mij laat en de weilanden met de wilgen en slootjes mijn blik vangen, komt er een soort rust over mij heen. De schouders…