Compassie is een werkwoord

‘Welkom. Ik ben blij dat je hier bent’. Deze woorden sprak de Birmese meditatieleraar Sayadaw U Kundala toen ik vroeg of ik in zijn centrum mocht komen mediteren.
Zijn kamer was een oase van rust en sereniteit. Het voelde voor mij als thuiskomen. Zijn verschijning was zacht, bescheiden, geduldig en vriendelijk. Kwaliteiten die vaak worden geassocieerd met compassie. Of met yin, de vrouwelijke kant die in de wereldreligies wordt gesymboliseerd in de vorm van bijvoorbeeld Moeder Theresa en Kwan Yin.

Toch kan compassie ook mannelijk zijn, yang. Mijn eerste leraar in Birma, Sayadaw U Pandita, was daar een voorbeeld van. Hij was fier, moedig en hoewel hij klein van stuk was vulde zijn aanwezigheid de hele ruimte. Hij was veeleisend, soms zelfs streng, en altijd zeer beslist. Geen spoortje twijfel of aarzeling. Maar ik had wel altijd het gevoel dat hij het beste met mij voor had. Een wijze vaderfiguur, een kompas op het meditatiepad. Als klein jongetje, zo vertelde hij eens, had hij in zijn dorp een hond gered uit een waterput. Zonder aarzeling was hij in actie gekomen. Tijdens de reddingsoperatie had de hond hem gebeten, maar daar had hij niets van gevoeld. Zijn compassie had hem doen volhouden.

Compassie is een werkwoord, aldus Thich Nhat Hanh. Hand in hand met wijsheid zorgt het ervoor dat we niet alleen in beweging komen bij het zien van lijden, maar kan het ook beslist optreden op het moment dat we iets onhandigs dreigen te doen. Compassie kan vanuit wijsheid ook sturen, begrenzen, zelfs ferm optreden. Denk bijvoorbeeld aan het geweldloze protest van Gandhi tegen de koloniale bezetter.
Yin en yang, beide verenigd in compassie. Ik moet denken aan de meditatie-instructie uit de Zen-traditie waarin beide kwaliteiten zo mooi tot uitdrukking komen: ga zitten met een rechte rug, stevig aan de achterkant, zoals een boom in de aarde staat. En laat het gebied aan de voorkant, bij je hart, verzachten en verder openen.

Blijf op de hoogte van het laatste nieuwsMeld je aan voor de nieuwsbrief

Meer artikelen van Joost

Lezing Coronacrisis
Lezing ‘Coronacrisis: reflecties en Dharma-respons’ Joost van den Heuvel…

Lees ook de andere artikelen op Vipassana.nu.

Geduld is Liefde – Bart

Precies op het juiste moment zei Dingeman Boot, een van mijn eerste meditatieleraren: ‘Bart, vergeet niet, geduld is liefde’. Dit was een paar maanden voor de uitbraak van de coronacrisis.…

Verbinding

In deze tijd waar we te maken hebben met het corona-virus word je nogal teruggeworpen op jezelf of je gezin. Je kunt niet meer op bezoek bij je ouders, familie…

Alles verandert

In de buitenwereld staat het leven op zijn kop. De binnenwereld is er onzeker en onrustig van. Alles verandert. Je kunt er geen peil op trekken wat doorgaat of niet.…

Bedreiging en kans

In het Chinees is het begrip ‘crisis’ opgebouwd uit de karakters voor ‘bedreiging’ en ‘kans’. Er is dus een opmerkelijke samenhang tussen beide. De coronacrisis vormt een bedreiging voor ons…

Mindful communiceren

Twaalf jaar geleden haalde mijn vrouw Jetty me over om mee te doen aan een Insight Dialogue retraite die door de SIM werd georganiseerd o.l.v. de Amerikaanse retraitebegeleider Gregory Krame,…

Mediteren en zingen

“In iedere spirituele traditie wordt gezongen” – Jan Kortie. Wij (Marij en Ank) raakten afgelopen zomer n.a.v. een zangstilteretraite met Jan Kortie in gesprek over chanten op vipassana-retraites. Ik (Marij)…

Dukkha om te komen tot bevrijding van dukkha

Het gebeurde tijdens de periode van drie maanden dat ik nog als long-term yogi op IMS (Insight Meditation Society – USA) verbleef nadat ik eerst de 3-maands retraite had gevolgd.…

Een handvol bladeren

Naarmate ik me meer verdiepte in meditatie en in de lessen van de Boeddha, overviel me een gevoel van veelheid en complexiteit. Er zijn zoveel meditatievormen en de Boeddha gaf…

Stiltehonger

Sinds ruim anderhalf jaar lijd ik aan een groeiende stiltehonger. Doordat ik geconfronteerd werd met een chronische ziekte, ben ik min of meer gedwongen geweest stilte en alleen-zijn als een…

Het zelf voorbij

Er is mij gevraagd een stukje te schrijven voor deze blog. Gelijk met de vraag kwam de gedachte mee: “Dit is niets voor mij, ik kan niet schrijven”. En direct…
Menu